Art déco

Przed 1925 rokiem nurt ten znany był również jako modernizm lub styl modernę. Art déco to międzynarodowy styl dekoracyjny, który narodził się we Francji w latach dwudziestych XX wieku. Początkowo był inspirowany błyszczącymi kolorami i kostiumami Baletów Rosyjskich Diagilewa i modą Paula Poireta. Z czasem na art deco wpłynęły również abstrakcyjne, uproszczone kształty z awangardowych obrazów malarzy związanych z konstruktywizmem, kubizmem, fowizmem i futuryzmem. Odkrycie w 1922 roku grobowca Tutanchamona przez Howarda Cartera sprawiło, że nieodłączną częścią art déco stało się wzornictwo egipskie. Ta nowa estetyka zmieniła wygląd miast na całym świecie, od Nowego Jorku po Szanghaj. Wpłynęła na projektowanie, począwszy od mody i hollywoodzkich produkcji filmowych, skończywszy na meblach i luksusowych statkach pasażerskich. Nazwę "art deco" wprowadzono w 1925 roku podczas Paris Exposition des Arts Decoratifs et Industriels Modernes, międzynarodowej wystawy najlepszych ówczesnych projektów. Godna uwagi była nieobecność w tym wydarzeniu Stanów Zjednoczonych. Uważano, że państwo to ma niewiele do zaprezentowania w tej dziedzinie. Pominięto dwa sztandarowe przykłady amerykańskiej architektury art déco - Chrysler Building i Empire State Building, drapacze chmur, powstałe w 1930 roku w Nowym Jorku.

We Francji wyszukany styl art déco był w głównej mierze skierowany na luksusowy rynek. Przeniknął prawie do każdej dziedziny sztuki, od obrazów urodzonej w Polsce Tamary Łempickiej (1898-1980), przez grafiki i sceniczne projekty Roberta (1885-1941) i Sonii (1885-1980) Delaunay, po wyroby ze szkła Renę Lalique"a. Plakaty reklamowe przejęły uproszczone formy i wyraźne zarysy, co widać w reklamie oceanicznego liniowca „Normandie" przygotowanej przez Cassandre"a (1935). Chcąc wyrazić swój zachwyt dla podróży, szybkości i luksusu, graficy art deco stosowali żywe kolory i płaskie, kanciaste kształty.

W projektowaniu i umeblowaniu wnętrz rozwinęły się dwa odrębne style o różnych wartościach estetycznych: styl Boudoir z lat dwudziestych, używający luksusowych materiałów, co odzwierciedlają egzotyczne, orientalne meble Jacquesa-Emila Ruhlmanna, i "ulizany", modernistyczny styl przejawiający się w pracach Le Corbusiera i jego zwolenników. W latach dwudziestych XX wieku amerykańscy projektanci czerpali inspirację z form mechanicznych i przemysłowych. Przejmowali geometryczne wzory, kolorowe, proste obrazy, szewrony i pioruny (symbolizowały elektryczność), i wszechobecne zygzaki, powtarzając je tak, by na siebie zachodziły. W rezultacie art déco z dekoracyjnego nurtu lat dwudziestych przeobraziło się w elegancki funkcjonalizm lat trzydziestych.

Styl hollywoodzki

W Stanach Zjednoczonych art déco charakteryzowało się przepychem, fantazją i eskapizmem. Zainspirowany hollywoodzkimi planami filmowymi i modą styl hollywoodzki był widoczny wszędzie: w broadwayowskich, ekstrawaganckich produkcjach, wnętrzach i architekturze drapaczy chmur. W amerykańskiej architekturze wczesnych lat trzydziestych XX wieku dominowały więc egipskie oraz azteckie wpływy i... geometria. Klasyczne przykłady tej architektury w Stanach to wspomniane już Chrysler Building, Empire State Building oraz Rockefeller Center w Nowym Jorku. W Wielkiej Brytanii styl hollywoodzki odzwierciedlał się w pełnych przepychu i rozmachu wnętrzach, z lamparcimi obiciami i złotymi, falowanymi ścianami. Wiernymi tej stylistyce były liczne kina sieci Odeon w Londynie i wokół niego.